کرامات امام رضا (ع)

دهه کرامت و تولد امام رضا(ع) بهانه ای است تا به بررسی موضوع «کرامات» در اندیشه برخی از

مصاحبه شوندگان که طی سال های گذشته با آنها گفتگوهایی صورت گرفته، انجام شود. با شهادت امام رضا(ع) و

ایجاد بارگاه مقدس و شکل گیری شهر مشهد، زائران و گروه های مختلفی به این شهر مهاجرت کرده و مقیم

شده اند. ساختار مذهبی و باورهای مردم بخشی از فرهنگ عامه را تشکیل می دهند. که این باورها برگرفته از

بینش مذهبی هر گروهی است. در باور عموم مردم حضور در شهری مقدس یک افتخار است .

مصاحبه با خدام و کارمندان بارگاه رضوی بخشی از طرح تاریخ شفاهی تشکیلات اداری آستان قدس رضوی بود

که طی سال های گذشته در بخش تاریخ شفاهی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی انجام شده است. بخش

قابل توجهی از این مصاحبه ها اختصاص به کرامات امام رضا(ع) داشت. یکی از سخت ترین سئوالات این مصاحبه ها

بازگویی خاطرات از کرامات بود. عموماً این سئوال در انتهای مصاحبه و به عنوان آخرین سئوال طرح می شد زیرا

تجربه نشان داد فضایی که پس از این سئوال به وجود می آمد ادامه مصاحبه را دشوار می کرد.

اغلب مصاحبه شوندگان به خصوص خدمه حرم در طول مصاحبه به این موضوع می پرداختند و متناوب از کرامات امام

رضا(ع) در زندگی شخصی و خانوادگی شان مطالبی را بیان می کردند. عمده مصاحبه هایی که به موضوع کرامات

اختصاص داشت مفصل و در چند جلسه ثبت شده اند. بیان این خاطرات بیشتر جنبه تقدس گرفته و بخشی از

این مصاحبه ها به خواب ها و رویاها اختصاص دارد. در مواردی عنایات امام مهربانی ها چندان در زندگی افراد

اثرگذار شده که مسیر زندگی آنها را تغییر داده است.

تاریخ شفاهی «زیارت» یکی از طرح های است که تا کنون انجام نشده است. چنین به نظر می رسد موضوع زیادر

فرهنگ ها و باور ها متفاوت است و اهمیت این موضوع موجب می شود تا نسبت به ثبت این موضوع اقدام شود.

اهمیت زیارت تا آنجاست که در روایت های قدیمی که برخی از مصاحبه شوندگان بازگو می کردند. حتی زیارت اشیاء

همچون سنگ در باور و عقاید مردم در گذشته وجود داشته است. هریک از گروه هایی که از اقصی نقاط

کشورهای اسلامی برای زیارت به مشهد سفر می کنند باورها و دیدگاه هایی دارند که ثبت آنها موجب تدوین تاریخ

شفاهی زیارت می شود. نام گذاری مکان هایی به عنوان محل سلام نشان دهنده ارادت زائران به امام رضا(ع) است .

ورودی شهر مشهد یعنی نقطه ای که گنبد و گلدسته ها نمایان می شود به تپه سلام مشهور است. مستندسازی

این مفاهیم تلاش برای ثبت تاریخ زیارت و حفظ فرهنگ شفاهی است .

روایت نخست

در دهه چهل شخصی شیرازی بدون گناه محکوم به حبس می شود و سال ها در زندان به سر می برد. شبی در خواب

می بیند که به او گفته می شود جریان زندانی شدنش را در نامه ای بنویسد و در ضریح امام رضا(ع) بیاندازد و

جوابش را خواهد گرفت. این شخص که سواد خواندن و نوشتن ندارد به یکی از دوستانش شرح حالش را بازگو

می کند. وی آن را نوشته و توسط یکی از زندانیانی که آزاد شده این نامه به مشهد ارسال می شود و در ضریح حرم

مطهر انداخته می شود. چند ماه بعد وقتی نامه ها جمع آوری می شوند اتفاقاً نایب التولیه هم حضور داشته است به

طور اتفاقی از میان انبوه نامه ها یکی را بر می دارد تا ببیند در آن چه موضوعی نوشته شده، اتفاقاً همین نامه

زندانی شیرازی بوده است. او پس از خواندن نامه متوجه می شود شخصی بدون گناه در زندان است و وی از امام

رضا(ع) خواسته است تا مشکلش را حل کند. پس از مکاتبه نایب التولیه و تحقیقاتی که صورت می گیرد بی گناهی

این شخص اثبات می شود. چندی بعد، پس از آزادی از زندان، این شخص برای زیارت به مشهد می آید و کرامات امام

موجب می شود تا وی سال ها به عنوان یکی از کارکنان این مجموعه خدمت نماید. پس از بازنشستگی به طور

اتفاقی با این شخص مصاحبه شد. روایتی از کرامات امام رضا(ع) در زندگی شخصی این فرد نمود پیدا کرده بود

که مسیر زندگی اش را تغییر داده بود.

روایت دوم

دومین روایت اختصاص به شخصی دارد که در یکی از روستاهای اطراف مشهد زندگی می کند. تعدادی از

مصاحبه شوندگان از عنایت امام رضا(ع) به این شخص در لابلای مصاحبه ها گفته بودند و خیلی مهم بود تا از زبان

این شخص موضوع را ثبت کنیم. به هر حال با وی قرار مصاحبه گذاشتیم. هرچند خود شخص شروع به نگارش

خاطراتش کرده بود ولی مصاحبه با وی، موضوع کرامات امام رضا(ع) را بیشتر نمایان می ساخت. وی تعریف می کرد

از دوران کودکی علاقه ویژه ای به خدمت در حرم مطهر داشت و برای وی آرزویی دست نیافتنی بود. شبی در

خواب می بیند در مجلسی حضور دارد و به وی گفته می شود چگونه به خواسته اش برسد. وی که هر آنچه در خواب

دیده بود را عین واقعیت می دانست، در شب تولد امام رضا(ع) همراه با همسر، فرزندان و دارایی اش، که چند تا گاو

و گوسفند بوده، روانه مشهد می شود و در اطراف صحن ساکن می شود. پس از چندی خوابش تعبیر شده و به

آرزوی دیرینه اش می رسد.

یا ضامن آهو...